Graficzny interfejs programu#

W programie Notepad++ mamy do czynienia z klasycznym graficznym interfejsem programu, określanym skrótowo jako GUI (Graphical User Interface) [WikiEN, WikiPL]. Autor Notepada++ nie ma zbytniego parcia na nowomodne Metro UI czy Material/Flat design. Osobiście uważam to za jedną z zalet, ale nie wszystkim taki stan rzeczy odpowiada (dyskusja). Nie wdając się w spory na temat gustów i guścików tworzę ten opis w celu usystematyzowania nazewnictwa poszczególnych elementów GUI, który będę stosował w dalszych częściach poradnika.

Na GUI w programie Notepad++ składają się dwa rodzaje okien:

Taki podział jest wystarczający. Cała późniejsza praca w programie opiera się na odpowiednim manewrowaniem tymi oknami.

Główne okno programu#

Jest to klasyczne okno Windowsa, gdzie w trybie standardowego wyświetlania widoczne są jego dwa najważniejsze element, tj. u góry Pasek tytułu a na dole Pasek stanu. W samym oknie znajduje się kilka charakterystycznych obszarów, które wyszczególniłem na poniższej opisowej grafice #:

Notepad++ - główne okno programu z opisanymi wszystkimi możliwymi elementami

Rysunek. Notepad++ - główne okno programu z opisanymi wszystkimi możliwymi elementami

Poszczególne elementy można scharakteryzować następująco:

W zależności od trybu wyświetlania głównego okna programu nie wszystkie wyżej wymienione elementy będą widoczne.

Wiele głównych okien programu#

Istnieje możliwość otworzenie dowolnej liczby głównych okien programu z danej wersji NPP. Można to wykonać przynajmniej na dwa sposoby:

Każde takie okno to w zasadzie nowy proces notepad++.exe. Są one niezależne od siebie i zamknięcie jednego okna (nawet startowego) nie powoduje zamknięcia pozostałych okien. Po zamknięciu programu nie ma możliwości odtworzenia wszystkich otwartych okien za pomocą sesji - niestety w pliku sesji przechowywany jest stan tylko jednego okna.

Tryby wyświetlania głównego okna programu#

W programie Notepad++ główne okno programu może pracować w różnych trybach wyświetlania. W przypadku ekranów o niewielkiej powierzchni, kiedy nie ma możliwości dokupienia/dostawienia dodatkowych urządzeń, tryby te pozwalają zaoszczędzić nieco pikseli, co zwykle przekłada się na niewielkie zwiększenie Obszaru edycji w pionie.

Z praktycznego punktu widzenia możemy wyróżnić następujące tryby wyświetlania dla głównego okna programu:

Niektóre z trybów można łączyć ze sobą, np. tryb pełnoekranowy z trybem Post-It, a tryb podwójnego widoku jest na tyle uniwersalny, że działa w każdym z wyżej wymienionych trybów.

Tryb standardowego wyświetlania#

Jest to domyślny tryb wyświetlania, gdzie główne okno programu pokazuje wszystkie możliwe elementy, tj. Pasek tytułu, Pasek menu, Pasek narzędzi, Pasek kart, Obszar edycji, Kontenery (Lewy/Prawy/Górny/Dolny) i Pasek stanu (patrz opisowa grafika).

Notepad++ - główne okno programu w trybie standardowego wyświetlania

Rysunek. Notepad++ - główne okno programu w trybie standardowego wyświetlania

Po kliknięciu przycisku maksymalizacji (ulokowanego po prawej stronie na Pasku tytułu) główne okno programu zajmuje całe dostępne miejsce na monitorze, ale bez zakrywania systemowego Paska zadań. Po ponownym kliknięciu na przycisku maksymalizacji (lub szybkim dwukliku na Pasku tytułu) okno przejdzie w tryb konkretnego rozmiaru, gdzie przeciąganie jego krawędzi lub rogów pozwala ustawić dowolny rozmiar tego okna.

W razie potrzeby tryb standardowego wyświetlania można odchudzić ze zbędnych elementów, tj. Paska menu, Paska kart, Paska stanu czy Kontenerów.

Tryb pełnoekranowy#

W trybie pełnoekranowym główne okno programu zajmuje całe dostępne miejsce na monitorze i zakrywa systemowy Pasek zadań. Ponadto tryb ten ma trwale wyłączony Pasek tytułu i Pasek narzędzi. Tryb pełnoekranowy aktywujemy lub dezaktywujemy wybierając u góry na Pasku menu kolejno Widok >> Przełącz tryb pełnoekranowy lub wciskając domyślny skrót F11. Kliknięcie na przycisku [+] umieszczonym w prawym górnym rogu okna będącego w trybie pełnoekranowy również opuszcza ten tryb.

Notepad++ - główne okno programu w trybie pełnoekranowym

Rysunek. Notepad++ - główne okno programu w trybie pełnoekranowym

Będąc w trybie pełnoekranowym możemy wywołać tryb Post-It za pomocą domyślnego skrótu F12, co spowoduje, że tryb Post-It zajmie całe dostępne miejsce na monitorze (zakrywając jednocześnie systemowy Pasek zadań).

W razie potrzeby tryb pełnoekranowy można odchudzić ze zbędnych elementów, tj. Paska kart, Paska stanu czy Kontenerów.

Tryb Post-It#

W trybie Post-It główne okno programu zachowuje swoje aktualne położenie, jest zawsze na wierzchu względem innych okien, i ma trwale wyłączone wszystkie paski, tj. Pasek tytułu, Pasek narzędzi, Pasek kart i Pasek stanu. Bardzo często tryb ten nazywany jest trybem konsolowym. Tryb Post-It aktywujemy lub dezaktywujemy wybierając u góry na Pasku menu kolejno Widok >> Pełny ekran 2 lub wciskając domyślny skrót F12. Kliknięcie na przycisku [+] umieszczonym w prawym górnym rogu okna będącego w trybie Post-It również opuszcza ten tryb.

Notepad++ - główne okno programu w trybie Post-It

Rysunek. Notepad++ - główne okno programu w trybie Post-It

Trzeba wyraźnie zaznaczyć, że przy włączonym trybie Post-It nie ma możliwości zmiany rozmiaru i położenia okna, np. kiedy nie zajmuje ono całego ekranu. Wygląda na to, że w trybie tym Notepad++ blokuje wiele standardowych akcji przewidzianych dla windowsowych okien. W razie potrzeby należałoby opuścić tryb Post-It, następnie ustawić nowe wymiary/położenie okna, i z powrotem przejść do trybu Post-It. Nie jest to szczególnie wygodne, ale innej sposobności Notepad++ nie oferuje. Jeśli zachodzi potrzeba częstego manewrowania rozmiarem czy położeniem okna w trybie Post-It warto sięgnąć po zewnętrzne programy, które takie funkcje zapewniają (rozmiar, położenie).

Będąc w trybie Post-It możemy wywołać tryb pełnoekranowy za pomocą domyślnego skrótu F11, co spowoduje, że tryb Post-In zajmie całe dostępne miejsce na monitorze (zakrywając jednocześnie systemowy Pasek zadań).

W razie potrzeby tryb Post-It można odchudzić ze zbędnych elementów, tj. z Kontenerów.

Tryb podwójnego widoku#

Notepad++ pozwala dzielić główne okno programu na dwa niezależne widoki (NpWiki++). Każdy z tych widoków posiada własny Obszar edycji i skojarzony z nim Pasek kart. Przy otwartych minimum dwóch plikach drugi widok przywołujemy na kilka sposobów:

Domyślnie oba widoki znajdują się jeden obok drugiego w układzie lewo-prawo (podział wertykalny). Są one oddzielone od siebie specjalnym paskiem separacji. W zależności od tego, który widok jest aktywny, to do niego będą trafiały wszystkie otwierane w późniejszym czasie pliki. Przełączanie między widokami można wykonać poprzez kliknięcie lewym/prawym przyciskiem myszy na karcie z Paska kart lub w Obszarze edycji jednego z widoków, wybierając u góry na Pasku menu kolejno Widok >> Przejdź do drugiego widoku lub wciskając domyślny skrót F8.

Notepad++ - główne okno programu w trybie podwójnego widoku (podział wertykalny)

Rysunek. Notepad++ - główne okno programu w trybie podwójnego widoku (podział wertykalny)

Pasek separacji, prócz oczywistego wizualnego podziału między dwoma widokami, wprowadza także kilka dodatkowych funkcji:

Notepad++ - główne okno programu w trybie podwójnego widoku (podział horyzontalny)

Rysunek. Notepad++ - główne okno programu w trybie podwójnego widoku (podział horyzontalny)

Wyłączenie jednego z widoków wiąże się z koniecznością pozbycia wszystkich pootwieranych plików w tym widoku. Można po prostu pozamykać wszystkie karty (kiedy nie są już potrzebne) albo poprzenosić je osobno do drugiego widoku. Niestety za pomocą wbudowanych mechanizmów w NPP nie ma możliwości hurtowego przenoszenia wszystkich kart poprzez ich zaznaczenie, ale istnieje taka sposobność przy użyciu wtyczki Window Manager.

Warto podkreślić, że w drugim widoku można umieścić ten sam plik, który znajduje się w pierwszym widoku (opcja klonowania). Jest to przydatne w sytuacji, kiedy plik jest długi i chcielibyśmy mieć możliwość szybkiej modyfikacji/podglądu dwóch jego fragmentów. Innym nie mniej popularnym zastosowaniem będzie porównywaniu różnych wersji tego samego pliku, co zostało wykorzystane we wtyczce Compare (do zrobienia). W tym przypadku niezwykle pomocne okazują się także opcje synchronizujące przewijanie pionowe/poziome w obu widokach. Można je włączyć wybierając u góry na Pasku menu kolejno Widok >> Synchronizuj przewijanie pionowe lub Synchronizuj przewijanie poziome lub klikając na odpowiadających tym funkcjom przyciskach NPP - przyciski synchronizacji pionowej i poziomej na Pasku narzędzi.

Oba widoki używają tego samego, wybranego przez nas motywu, i wszystkie ustawienia programu również mają zastosowanie do każdego z tych widoków. Chyba jedynym wyjątkiem będzie aktualny rozmiar czcionki w Obszarze edycji danego widoku (kontrolowany przykładowo kombinacją klawisza Ctrl i kółka myszy), który dla każdego z widoków jest niezależny, i który zostaje zapamiętany nawet po zamknięciu widoku czy samego programu.

Kiedy pojedyncze główne okno programu z dwoma widokami jest niewystarczające to można rozważyć otworzenie kolejnych głównych okien programu, i w każdym z nich przejść w tryb dwóch widoków. Oczywiście są edytory, które pozwalają tworzyć większą/dowolną liczbę widoków w jednym oknie, ale konieczność stosowania takiego rozwiązania jasno wskazuje, że nasz całkowity obszar roboczy jest zbyt mały i należałoby rozważyć dostawienie dodatkowych monitorów.

Odchudzanie trybów wyświetlania#

Notepad++ pozwala wyłączyć niektóre elementy głównego okna programu, co może mieć przełożenie na dodatkowe odchudzenie niektórych trybów wyświetlania. Na dzień dzisiejszy możemy kontrolować stan włączenia/wyłączenia dla:

Dodatkowe okna programu lub wtyczek#

Oprócz głównego okna programu w Notepad++ występuje szereg innych dodatkowych okien pochodzących z samego programu, jak i dogranych wtyczek. Część z tych okien jest dokowalna i może współpracować z kontenerami. Wszystkie dodatkowe okna nie stanowią osobnego procesu, są powiązane z głównym oknem programu, który je otworzył, i zamknięcie głównego okna programu spowoduje zamknięcie wszystkich powiązanych z nim dodatkowych okien.

Poniżej zamieszczam listę wszystkich dodatkowych okien tworzonych przez program Notepad++:

Standardowe
  • Edytor kolumn - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Edycja >> Edycja kolumnowa...
  • Szukaj - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Szukaj >> Szukaj...
  • Przejdź do... - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Szukaj >> Przejdź do...
  • Zakres zestawu znaków... - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Szukaj >> Szukaj znaków z zakresu...
  • Podsumowanie - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Widok >> Informacje o pliku...
  • Zdefiniowane przez użytkownika - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Składnia >> User Defined Language >> Zdefiniuj własny język...
  • Preferencje - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Ustawienia >> Ustawienia...
  • Konfigurator stylów - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Ustawienia >> Konfigurator stylów...
  • Skróty klawiszowe - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Ustawienia >> Skróty klawiszowe...
  • Uruchom... - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Uruchom >> Uruchom...
  • Zarządzanie wtyczkami - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Wtyczki >> Zarządzaj wtyczkami...
  • Okna - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Okno >> Okno...
  • Notepad++ Command Argument Help - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno ? >> Argumenty wiersza polecenia...
  • Proxy Settings - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno ? >> Ustaw proxy do aktualizacji...
  • Debug Info - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno ? >> Informacje o środowisku...
  • O programie - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno ? >> O programie...
Dokowalne
  • Tablica znaków ASCII - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Edycja >> Tablica znaków.
  • Historia schowka - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Edycja >> Historia schowka.
  • Projekt - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Widok >> Projekt >> Panel 1. projektu lub Panel 2. projektu lub Panel 3. projektu.
  • Obszar roboczy - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Widok >> Obszar roboczy.
  • Mapa dokumentu - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Widok >> Mapa dokumentu.
  • Lista funkcji - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Widok >> Lista funkcji.
  • Przełączanie dokumentów - wybieramy u góry na Pasku menu kolejno Ustawienia >> Ustawienia... >> Ogólne >> Lista dokumentów >> Pokazuj.

Okna modalne#

Niektóre z dodatkowych okien programu lub wtyczek mają charakter modalny # (modal window)[WikiEN, WikiPL]. Okno modalne charakteryzuje się tym, że dopóki jest ono otwarte to blokowana jest obsługa zdarzeń dla pozostałych okien aplikacji. Z punktu widzenia użytkownika objawia się to tym, że reszta okien aplikacji nie reaguje na żadne działania. W większości przypadków okno modalne przyjmuje postać okna dialogowego z jakimś zapytaniem do użytkownika, które znika, gdy wybierzemy odpowiedź np. Ok, lub Anuluj.

Kontenery#

W głównym oknie programu występują cztery kontenery: lewy, prawy, górny i dolny (patrz opisowa grafika). Po pierwszym uruchomieniu programu mogą nie być widoczne bo nic jeszcze nie zawierają. Kontenery to specjalne obszary, do których można zadokować niektóre dodatkowe okna programu lub wtyczek. Dokowanie polega na przeciągnięciu danego okna w obszar jednego z kontenerów. Jeśli czynność tę wykonamy prawidłowo to przed upuszczeniem okna powinien pojawić się szary obrys jego docelowej lokalizacji. Alternatywnie można też szybko kliknąć dwukrotnie na belce tytułowej odczepionego okna, a proces dokowania wykona się samoczynnie (wybrany zostanie domyślny kontener lub ostatnio użyty dla tego okna). W podobny sposób można odczepić/uwolnić okno od danego kontener (tj. poprzez przeciągnięcie poza kontener lub dwuklik na tytule).

Po zadokowaniu okno w kontenerze staje się panelem. W jednym kontenerze może znajdować się wiele paneli, ale w danym momencie tylko jeden jest widoczny. Jeśli w kontenerze umieścimy więcej niż jeden panel to na samym dole kontenera pojawią się zakładki odpowiadające każdemu panelowi. Dla aktywnego panela zakładka zawsze składa się z ikonki i opisu (jest zatem szersza), a dla pozostałych będzie to sama ikonka. Kolejność zakładek można zmieniać za pomocą przeciągania i upuszczania. Przełączanie między panelami polega na kliknięciu odpowiadającej mu zakładki lewym przyciskiem myszy. Przeciągając zakładkę poza kontener odczepiamy wskazywane przez nią okno od kontenera.

Notepad++ - główne okno programu z kilkoma panelami w lewym kontenerze

Rysunek. Notepad++ - główne okno programu z kilkoma panelami w lewym kontenerze

Szerokość kontenera ulokowanego w głównym oknie programu można regulować przeciągając jego właściwą krawędź (odwrotną do nazwy kontenera), czyli dla lewego kontenera przeciągamy jego prawą krawędź, dla prawego lewą krawędź, dla górnego dolną krawędź, a dla dolnego górną krawędź. Jeśli w kontenerze jest więcej paneli i odpowiadające im zakładki nie mieszczą się w ustawionej szerokości kontenera, to pojawią się dodatkowe strzałki lewo/prawo pozwalające przewijać zakładki.

Umieszczanie kontenerów w głównym oknie programu jest o tyle wygodne, że w raz z przesuwaniem głównego okna programu przesuwane są także jego kontenery. Minusem, przynajmniej dla mnie, jest pokazywanie tylko jednego panelu z kontenera w danej chwili - szkoda że samego kontenera nie można podzielić np. na 2 lub 3 części. W rozwiązaniach wielomonitorowych prawdopodobnie lepiej sprawdzą się osobne okna.

Ciekawe jest to, że każde dokowalne okno programu może stać się samodzielnym kontenerem dla innych dokowalnych okien; wystarczy w obszar takiego okna przeciągnąć pozostałe okna. Możemy więc utworzyć dowolną liczbę kontenerów poza głównym oknem programu.

Notepad++ - dwa osobne kontenery z kilkoma panelami

Rysunek. Notepad++ - dwa osobne kontenery z kilkoma panelami

Rozmiar kontenera poza głównym oknem programu można regulować analogicznie jak w przypadku każdego innego okna, tj. przeciągając jego dowolne krawędzie lub rogi. Jeśli na swoim monitorze/monitorach nie mamy miejsca na tyle, aby każde potrzebne nam okno występowało osobno, to warto pogrupować wszystkie te okna w kilka osobnych kontenerów.

Akurat kontenery i okna w przypadku Notepada++ zaimplementowano wzorcowo. Biją one na głowę (pseudo)rozwiązania ze wszystkich mi znanych elektronowych potworków. Nie po raz pierwszy okazuje się, że czasami nawet maluczki może więcej.

Menu kontekstowe#

W programie Notepad++ istnieje kilka menu kontekstowych, tj. listy z dodatkowymi poleceniami wyświetlanej na żądanie, najczęściej poprzez kliknięcie prawym przyciskiem myszy:

Z wyżej wymienionych tylko menu kontekstowe Obszaru edycji jest modyfikowalne. W pozostałych przypadkach jedynym wyjściem może być napisanie dedykowanego rozszerzenia.

Pasek społecznościowy

SPIS TREŚCI AKTUALNEJ STRONY

Graficzny interfejs programu (H1) Główne okno programu (H2) Wiele głównych okien programu (H3) Tryby wyświetlania głównego okna programu (H3) Tryb standardowego wyświetlania (H4) Tryb pełnoekranowy (H4) Tryb Post-It (H4) Tryb podwójnego widoku (H4) Odchudzanie trybów wyświetlania (H4) Dodatkowe okna programu lub wtyczek (H2) Okna modalne (H3) Kontenery (H2) Menu kontekstowe (H2)